Drentse grondwatermeters maken verdroging zichtbaar

Aan de oever van de Smalbroekerloop rijst uit de bodem een twee meter hoge, zilverkleurige zuil met gekleurde strepen. Het is één van twaalf Drentse educatieve grondwatermeters, bedoeld om de recreant bekend te maken met de relatie tussen grondwaterstanden en natuurwaarden.

De grondwatermeter, een ontwerp van de Groningse kunstenaar Martin Borchert, laat boven de grond zien hoe diep het grondwater staat. Op de zuil staan dwarse streepjes in drie kleuren. Bovenaan groene, dan gele en onderaan rode streepjes. "Groen is de gewenste stand, geel is een te lage grondwaterstand, en rood is een veel te lage stand", vertelt Lilian Hinrichs van de Milieufederatie Drenthe. "In veel Drentse natuurgebieden staat het grondwater te laag. Drenthe wordt steeds droger, en dat is jammer, want er verdwijnen daardoor interessante planten- en diersoorten. De watermeters maken het publiek bewuster van de lage grondwaterstand in Drenthe, en de gevolgen daarvan."

De eerste watermeter in de serie van twaalf is vorige zomer onthuld in het Aekingerbroek, vrijwel op de grens van Friesland en Drenthe. Inmiddels zijn tien watermeters operationeel, verspreid over de hele provincie. U kunt bijvoorbeeld een zilveren zuil tegenkomen in het Anreperdiep aan de zuidkant van Assen of in het Wandelbos bij Meppel. Twee zuilen worden dit voorjaar geplaatst, waarvan één in de buurt van Doldersum. De locatie van de laatste zuil staat nog niet voor honderd procent vast.

Draagvlak nodig

Het idee voor een netwerk van watermeters leefde al geruime tijd bij de Milieufederatie Drenthe. Acht jaar geleden plaatsten ze een watermeter in het kader van het project 'Drents water op hoger peil'. Toen ze met het idee bij de waterschappen aanklopten, reageerden die enthousiast. Hinrichs: "De waterschappen proberen de grondwaterstand in natuurgebieden omhoog te brengen, en voor de anti-verdrogingsmaatregelen is draagvlak nodig. Met de meters kunnen de waterschappen de mogelijke effecten van het waterbeheer aan het publiek laten zien."

Langs fiets- en wandelroutes

Het vinden van geschikte locaties was een heel karwei. Zo moesten de watermeters langs fiets- of wandelroutes staan, waar veel recreanten komen, maar weer geen groepen met vandalisme als hobby. De grondwaterstand mocht niet te laag zijn, want daar is de watermeter niet op ontworpen, en de meters mochten niet vlakbij open water staan, want dan is het moeilijk om uit te leggen dat Drenthe almaar droger wordt.

Watermeter adopteren

Samen met het Consulentschap natuur- en milieueducatie wordt gewerkt aan een educatief programma rond de watermeters. Zo is er de mogelijkheid voor schoolklassen of natuurwerkgroepen om een watermeter te adopteren. De watermeter in het Aekingerbroek is al vergeven. De adoptieouder heet IVN Drenthe. Hinrichs: "Een groep die een watermeter adopteert kan geregeld de waterstand bijhouden, en stel een schoolklas adopteert de watermeter dan kunnen ze er bijvoorbeeld een speciale les aan wijden. Het is de bedoeling dat de watermeters straks het uitgangspunt zijn bij veel activiteiten, zoals het startpunt voor natuurexcursies. Over de reacties van het publiek valt nog weinig te zeggen. Eigenlijk hadden de watermeters er voor de zomer moeten staan. Deze zomer willen we de reacties grondig gaan onderzoeken."

In heel Nederland

Wordt de watermeter een Drents exportproduct? Hinrichs verwacht van wel. "Onlangs hebben we informatie verspreid naar de watermedewerkers van alle milieufederaties. Ze reageren enthousiast, en er wordt momenteel bekeken hoe we het project landelijk kunnen opschalen. Het zou leuk zijn als straks in heel Nederland watermeters staan."